CuSn11Pb2

CuSn11Pb2 Nedir?

CuSn11Pb2, bakır-kalay esaslı ve kontrollü kurşun içeriğine sahip bir döküm kalay bronzu alaşımıdır. EN 1982 standardında döküm ürünler için CuSn11Pb2-C / CC482K, ilgili külçe malzemesi için ise CuSn11Pb2-B / CB482K olarak tanımlanır. Çorum Bronz tarafından KUPTİN® PB ticari adıyla üretilmekte ve farklı ürün formlarında tedarik edilmektedir.

Yüksek kalay içeriği alaşıma mekanik dayanım, sertlik ve aşınma direnci kazandırırken; kontrollü kurşun ilavesi kayma davranışı, acil çalışma özellikleri ve talaşlı işlenebilirliğe katkı sağlar.

Bu özelliklerin birleşimi CuSn11Pb2'yi özellikle yüksek yüzey basıncı, darbe yükleri, sürtünme ve düşük ya da orta kayma hızlarının birlikte bulunduğu yataklama uygulamalarında değerlendirilen bir kurşunlu kalay bronzu haline getirir.

Malzeme seçiminde yalnızca CuSn11Pb2 kalite adı yeterli değildir. Çalışma yükü, kayma hızı, yağlama koşulları, karşı yüzey özellikleri, sıcaklık, parça geometrisi ve çalışma ortamı birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn11Pb2 Kimyasal Bileşimi

EN 1982 kapsamında CuSn11Pb2-C / CC482K için temel kimyasal bileşim değerleri şöyledir:

• Cu (Bakır): %83,5-87,0

• Sn (Kalay): %10,5-12,5

• Pb (Kurşun): %0,7-2,5

• Ni (Nikel): en fazla %2,0

• Zn (Çinko): en fazla %2,0

• P (Fosfor): en fazla %0,40

• Fe (Demir): en fazla %0,20

• Mn (Manganez): en fazla %0,20

• Sb (Antimon): en fazla %0,20

• S (Kükürt): en fazla %0,08

• Al (Alüminyum): en fazla %0,01

• Si (Silisyum): en fazla %0,01

Bu alaşımda bakır ve nikel ayrı elementler olarak değerlendirilir. Bakır değeri Cu + Ni toplamı şeklinde ifade edilmemelidir.

Kimyasal bileşim alaşımın tanımlanmasındaki temel kriterlerden biridir. Nihai ürünün sipariş şartlarına uygunluğu gerektiğinde üretim lotuna ait kimyasal analiz, ürün analiz sertifikası ve kalite kontrol sonuçları üzerinden doğrulanmalıdır.

Mekanik ve Tipik Fiziksel Özellikler

CuSn11Pb2'nin mekanik özellikleri kullanılan döküm yöntemine bağlı olarak değişir. EN 1982 kapsamındaki minimum referans değerleri:

• Kum döküm (GS): çekme dayanımı ≥240 MPa, akma dayanımı ≥130 MPa, uzama ≥%5, sertlik ≥80 HBW

• Savurma döküm (GZ): çekme dayanımı ≥280 MPa, akma dayanımı ≥150 MPa, uzama ≥%5, sertlik ≥90 HBW

• Sürekli döküm (GC): çekme dayanımı ≥280 MPa, akma dayanımı ≥150 MPa, uzama ≥%5, sertlik ≥90 HBW

Kokil döküm teknik olarak uygulanabilir olmakla birlikte, doğrulanmış EN mekanik özellik tablosunda GM kondisyonu için ayrı bir minimum mekanik değer grubu bulunmadığından bu yöntem için mekanik kabul kriterleri sipariş aşamasında ayrıca belirlenmelidir.

CuSn11Pb2 için kullanılan tipik fiziksel değerler arasında:

• Yoğunluk: yaklaşık 8,7 g/cm³

• Erime aralığı: yaklaşık 830-1000 °C

• Isıl iletkenlik: yaklaşık 51-55 W/(m·K)

• Elektriksel iletkenlik: yaklaşık 5-7 MS/m

• Elastisite modülü: yaklaşık 90-110 GPa

yer almaktadır.

Bu fiziksel değerler EN 1982 kapsamında garanti edilen kabul değerleri değil, tipik teknik referanslardır. Gerçek özellikler kimyasal bileşim, üretim yöntemi, parça kesiti, sıcaklık ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Çorum Bronz Teknik Değerlendirmesi

CuSn11Pb2'nin öne çıkan özellikleri yüksek aşınma direnci, iyi mekanik dayanım, iyi kayma davranışı, yüksek yüzey basınçlarına dayanım ve uygun talaşlı işlenebilirliktir.

Kurşun katkısı, yüksek kalaylı bronzun aşınma ve mekanik dayanım özelliklerini korurken özellikle sürtünmeli yüzeylerde uyum ve acil çalışma davranışının geliştirilmesine katkıda bulunur. Bu nedenle CuSn11Pb2, yüksek yük altında çalışan burç ve kaymalı yatak sistemlerinde önemli bir malzeme seçeneğidir.

Çorum Bronz'un üretim ve malzeme tedarik yaklaşımında CuSn11Pb2 yalnızca alaşım kodu veya kimyasal bileşim üzerinden değerlendirilmez. Özellikle yataklama ve kayma uygulamalarında:

• Statik ve dinamik yük,

• Darbeli yüklerin varlığı,

• Yüzey basıncı,

• Kayma veya dönme hızı,

• Karşı yüzey sertliği,

• Karşı yüzey kalitesi,

• Yağlama yöntemi ve yağlayıcı tipi,

• Çalışma boşluğu,

• Çalışma sıcaklığı,

• Parça çapı ve kesiti,

• Korozyon ve çevresel koşullar,

• Beklenen servis ömrü

birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn11Pb2'nin iyi acil çalışma ve kayma özelliklerine sahip olması, alaşımın kendiliğinden yağlayıcı veya bakım gerektirmeyen bir malzeme olduğu anlamına gelmez. Yağlama sistemi; yük, hız, yüzey kalitesi, çalışma boşluğu ve sıcaklıkla birlikte tasarlanmalıdır.

Deniz suyu gibi korozif ortamlarda iyi performans gösterebilmekle birlikte nihai malzeme seçimi; suyun kimyasal bileşimi, sıcaklık, akış hızı, galvanik eşleşme ve birlikte çalışan diğer malzemeler dikkate alınarak yapılmalıdır.

Kurşun içermesi nedeniyle içme suyu veya özel hijyen gerektiren uygulamalarda ise yalnızca alaşımın teknik özellikleri yeterli değildir. Yürürlükteki mevzuat, kurşun salımı sınırları ve gerekli ürün onayları ayrıca doğrulanmalıdır.

CuSn11Pb2 Kullanım Alanları

CuSn11Pb2; yüksek yük, sürtünme, aşınma ve darbe etkilerinin birlikte görülebildiği makine ve yataklama sistemlerinde kullanılır.

Başlıca kullanım alanları arasında:

• Ağır hizmet tipi kaymalı yataklar,

• Bronz burçlar,

• Krank yatakları,

• Mafsal yatakları,

• Piston pimi burçları,

• Mil ve şaft yatakları,

• Pres volan yatakları,

• Vinç tekerleği burçları,

• Yüksek yüklü kızaklar,

• Kayma ve aşınma plakaları,

• Sonsuz vida ve sonsuz dişli sistemleri,

• Gemi pervane mili burçları,

• Hidrolik makine parçaları,

• Pompa ve vana bileşenleri,

• Redüktör ve hareket aktarma parçaları

yer almaktadır.

Özellikle yüksek yüzey basıncı ile nispeten düşük kayma hızlarının birlikte bulunduğu burç ve yatak uygulamaları, CuSn11Pb2'nin temel kullanım alanları arasındadır.

Bu kullanım örnekleri tek başına malzemenin uygulamaya uygun olduğunu göstermez. Nihai alaşım seçimi yük, hız, yağlama, sıcaklık, çevresel koşullar ve proje mühendisliği gereksinimlerine göre doğrulanmalıdır.

Üretim Teknolojisi ve Ürün Formları

KUPTİN® PB CuSn11Pb2, ürün formu, ölçü, parça geometrisi, mekanik gereksinimler ve sipariş şartnamesine bağlı olarak farklı döküm yöntemleriyle üretilebilir.

Başlıca üretim yöntemleri:

• Kum döküm,

• Savurma döküm,

• Sürekli döküm,

• Kokil döküm,

• Kabuk kalıp döküm,

• Projeye özel döküm

olarak değerlendirilebilir.

CuSn11Pb2'nin basınçlı döküme uygun bir alaşım olarak değerlendirilmemesi gerekir. Uygulanacak döküm yöntemi parça geometrisi, ölçü, mekanik beklentiler, üretim miktarı ve çalışma koşullarına göre belirlenmelidir.

Alaşım yalnızca teknik resme göre özel döküm parça olarak değil, farklı yarı mamul ve ürün formlarında da temin edilebilir.

Başlıca üretim ve satış formları:

• Yuvarlak bronz çubuk,

• Bronz boru,

• Bronz burç,

• İçi boş parça,

• İçi dolu parça,

• Halka,

• Lama,

• Levha,

• Özel kesit,

• Teknik resme göre özel döküm

şeklindedir.

Özellikle büyük çaplı veya içi boş burç ve yatak taslaklarında üretim yönteminin doğru seçilmesi; malzeme verimliliği, mekanik özellikler, talaşlı imalat payı ve nihai maliyet açısından önem taşır.

Çorum Bronz'dan CuSn11Pb2 Üretimi, Satışı ve Tedariki

Çorum Bronz, CuSn11Pb2-C / CC482K kurşunlu kalay bronzunda yalnızca üretici olarak değil, aynı zamanda alaşımın farklı ürün formlarında satış ve tedariğini sağlayan bir metal tedarikçisi olarak da hizmet vermektedir.

Üretim kabiliyetlerinin yanı sıra Çorum Bronz Metal Market üzerinden KUPTİN® PB; yuvarlak bronz çubuk, bronz boru, içi boş malzeme, burç, lama, levha ve uygun diğer yarı mamul formlarda müşterilere sunulabilmektedir.

Bu yapı sayesinde ihtiyaçlar:

• Standart veya mevcut ölçülerde hazır malzeme tedariği,

• İhtiyaca göre boy kesim ve ölçülendirme,

• Bronz boru ve içi boş malzeme tedariği,

• Bronz burç ve yatak taslağı tedariği,

• Yuvarlak çubuk, lama ve levha tedariği,

• Özel iç ve dış çap talepleri,

• Teknik resme göre özel döküm,

• Projeye uygun üretim yönteminin belirlenmesi

kapsamında değerlendirilebilir.

Dolayısıyla CuSn11Pb2 ihtiyacı yalnızca sıfırdan özel döküm üretimiyle sınırlı değildir. Talep edilen ölçü ve ürün formunun uygun olması halinde hazır veya yarı mamul ürün üzerinden tedarik sağlanabilir; standart ürünlerin karşılamadığı ölçü ve geometrilerde ise Çorum Bronz'un döküm üretim kabiliyetlerinden yararlanılabilir.

Bu yaklaşım, üretim ile Metal Market tedariğinin aynı yapı içerisinde değerlendirilmesini ve proje için teknik ve ekonomik açıdan uygun ürün formunun belirlenmesini sağlar.

CuSn11Pb2 Satın Alma ve Teklif Süreci

CuSn11Pb2 fiyatı ve teslim süresi; talep edilen ürün formuna, çap ve kesit ölçülerine, boru veya içi boş ürünlerde iç ve dış çapa, boya, miktara, üretim yöntemine, özel döküm ihtiyacına ve talep edilen kalite dokümantasyonuna göre değişiklik gösterebilir.

CuSn11Pb2 bronz çubuk, bronz boru, burç, içi boş malzeme, lama, levha ve özel döküm seçenekleri; güncel stok durumu, üretilebilir ölçüler, termin süresi ve fiyat bilgisi için Çorum Bronz ile iletişime geçilebilir.

Standartlar ve Karşılaştırılabilir Kaliteler

CuSn11Pb2 döküm ürünlerinin Avrupa standardındaki temel tanımı EN 1982 CuSn11Pb2-C / CC482K'dır.

CuSn11Pb2-B / CB482K, ilgili külçe tanımıdır ve döküm ürün kalite tanımı olan CuSn11Pb2-C / CC482K ile aynı anlamda kullanılmamalıdır.

Eski DIN 1705 sisteminde üretim yöntemine göre:

• G-CuSn12Pb / 2.1061.01: döküm,

• GZ-CuSn12Pb / 2.1061.03: savurma döküm,

• GC-CuSn12Pb / 2.1061.04: sürekli döküm

tanımları kullanılmıştır.

BS 1400 PB4, eski İngiliz standart sisteminde görülen tarihsel karşılaştırmalı kalite tanımlarından biridir.

Amerikan sisteminde UNS C92500, CuSn11Pb2 ile karşılaştırılabilen yakın kalitelerden biridir. Ancak kimyasal bileşim sınırları farklı olabileceğinden birebir eşdeğer kabul edilmemelidir.

ISO 1338:1977 kapsamındaki CuSn12Pb2 tanımı tarihsel bir referanstır ve ilgili standart günümüzde geri çekilmiş durumdadır.

Uluslararası kalite karşılaştırmalarında yalnızca alaşım kodlarının benzerliğine göre karar verilmemeli; kimyasal bileşim, mekanik özellikler, döküm yöntemi, ürün formu ve sipariş şartnamesi birlikte değerlendirilmelidir.

Mühendislik ve Kalite Notu

Bu bölümde verilen kimyasal, mekanik, fiziksel ve uygulamaya yönelik bilgiler CuSn11Pb2 malzeme seçimini, ürün formunun belirlenmesini ve tedarik değerlendirmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.

Mekanik özellikler kullanılan döküm yöntemine bağlı olarak değişmektedir. Kum döküm, savurma döküm ve sürekli döküm için belirtilen değerler ilgili üretim yöntemi için minimum referanslardır.

Özellikle sürekli döküm ürünlerde büyük kesitlerin mekanik davranışı ayrıca değerlendirilmelidir. 300 mm üzerindeki kesitlerde gerekli mekanik özelliklerin sipariş şartnamesi ve test sonuçlarıyla açık şekilde doğrulanması önemlidir.

Nihai ürün özellikleri;

• Sipariş şartnamesi,

• İlgili EN veya diğer referans standart,

• Döküm yöntemi,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Ölçüler ve toleranslar,

• Talaşlı imalat payları,

• Çalışma ve çevre koşulları,

• Üretim lotu,

• Kimyasal analiz,

• Ürün analiz sertifikası,

• Mekanik testler,

• Kalite kontrol sonuçları

dikkate alınarak doğrulanmalıdır.

Özellikle yüksek yüklü yataklama sistemleri, denizcilik uygulamaları, içme suyuyla temas eden parçalar veya emniyet açısından kritik uygulamalarda nihai malzeme, ürün formu ve üretim yönteminin proje mühendisliği ve ilgili mevzuat gereksinimleri doğrultusunda belirlenmesi önerilir.