CuSn6

CuSn6P Nedir?

CuSn6P, yaklaşık %6 kalay ve kontrollü miktarda fosfor içeren, bakır esaslı bir fosfor bronzudur. Avrupa standart sisteminde alaşımın temel gösterimi CuSn6, işlenmiş bakır alaşımı malzeme numarası ise CW452K'dır. CuSn6P tanımı özellikle eski Fransız/AFNOR kaynaklarında görülen tarihsel bir adlandırmadır. Çorum Bronz tarafından KUPTİN® P6 ticari adıyla sunulmaktadır.

Alaşımdaki kalay; mekanik dayanım, sertlik, aşınma ve korozyon davranışına katkı sağlarken, kontrollü fosfor içeriği deoksidasyon, elastikiyet ve aşınma özelliklerinin geliştirilmesine yardımcı olur.

CuSn6'nın önemli özelliklerinden biri yüksek elastikiyet, yorulma dayanımı ve soğuk şekillendirilebilirliği bir arada sunabilmesidir. Bu nedenle ağır döküm bronzlarının tipik kullanım alanlarından farklı olarak özellikle yaylar, elektrik kontakları, konnektörler ve tekrarlı elastik deformasyona maruz kalan hassas parçalar için değerlendirilir.

CuSn6P Kimyasal Bileşimi

CuSn6 / CW452K için temel kimyasal bileşim değerleri şöyledir:

• Sn (Kalay): %5,50-7,00

• P (Fosfor): %0,01-0,40

• Fe (Demir): en fazla %0,10

• Ni (Nikel): en fazla %0,20

• Pb (Kurşun): en fazla %0,02

• Zn (Çinko): en fazla %0,20

• Diğer elementler toplamı: en fazla %0,20

• Cu (Bakır): kalan

Kimyasal bileşim alaşımın tanımlanmasındaki temel kriterlerden biridir. Ancak nihai ürünün uygunluğu yalnızca kimyasal kompozisyona göre değerlendirilmemeli; ürün formu, kalınlık veya çap, mekanik kondisyon ve ilgili ürün standardı da birlikte dikkate alınmalıdır.

Farklı uluslararası standartlardaki CuSn6 veya yakın fosfor bronzu tanımları karşılaştırılırken kimyasal sınırların ve teslim koşullarının birebir aynı olduğu varsayılmamalıdır.

Mekanik Özellikler

CuSn6'nın mekanik özellikleri ürün formuna, kalınlığa ve soğuk şekillendirme derecesine bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir. Bu nedenle tüm CuSn6 ürünleri için tek bir çekme dayanımı, akma dayanımı veya sertlik değerinin kullanılması teknik açıdan doğru değildir.

EN 1652 yassı ürün referanslarında farklı R kondisyonlarına göre örnek mekanik değerler:

• R350: Rm 350-420 MPa; A50 en az %45

• R420: Rm 420-520 MPa; Rp0,2 en az 360 MPa; A50 en az %17

• R500: Rm 500-590 MPa; Rp0,2 en az 460 MPa; A50 en az %8

• R560: Rm 560-650 MPa; Rp0,2 en az 530 MPa; A50 en az %5

• R640: Rm 640-730 MPa; Rp0,2 en az 610 MPa; A50 en az %3

• R720: Rm en az 720 MPa; Rp0,2 en az 690 MPa

R350 kondisyonundaki Rp0,2 değeri bilgi amaçlı olarak değerlendirilmelidir. Sertlik değerleri de seçilen kondisyonla bağlantılıdır ve ürünün sipariş durumuna göre değişir.

Genel olarak dayanım seviyesi yükseldikçe malzemenin uzama ve şekillendirilebilirlik kabiliyeti azalır. Bu nedenle yüksek mukavemet ihtiyacı ile bükme, presleme veya diğer şekillendirme gereksinimleri birlikte değerlendirilmelidir.

R ve H kodları alternatif sipariş kondisyonlarını ifade eder ve aynı ürün üzerinde birlikte sağlanması gereken tek bir mekanik özellik sistemi olarak değerlendirilmemelidir.

Tipik Fiziksel Özellikler

CuSn6 için kullanılan tipik fiziksel değerler arasında:

• Yoğunluk: yaklaşık 8,8 g/cm³

• Elastisite modülü: yaklaşık 115-118 GPa

• Isıl iletkenlik: yaklaşık 75 W/(m·K)

• Özgül ısı: yaklaşık 0,377 J/(g·K)

• Isıl genleşme katsayısı: yaklaşık 18-18,5 × 10⁻⁶/K

• Elektriksel iletkenlik: tavlanmış durumda yaklaşık 9-10 MS/m

yer almaktadır.

Bu değerler ürün standardında garanti edilen kabul kriterleri değil, tipik teknik referanslardır. Gerçek fiziksel özellikler ürün kondisyonuna, üretim yöntemine, sıcaklığa ve ölçüm koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Çorum Bronz Teknik Değerlendirmesi

CuSn6'nın öne çıkan özellikleri yüksek elastikiyet, iyi yay davranışı, yorulma dayanımı, aşınma ve korozyon direnci, soğuk şekillendirilebilirlik ve lehimlenebilirliktir.

CuSn5 ile benzer bir kullanım karakterine sahip olmakla birlikte, daha yüksek kalay oranı CuSn6'nın mekanik dayanım ve yay özelliklerinin geliştirilmesine katkı sağlar. Bunun karşılığında seçilen kondisyon ve dayanım seviyesi yükseldikçe şekillendirilebilirlik azalabilir.

Çorum Bronz'un malzeme tedarik yaklaşımında CuSn6 yalnızca alaşım adı üzerinden değerlendirilmez. Özellikle yay, kontak, konnektör, şerit veya hassas pres parçası uygulamalarında:

• Ürün formu,

• Malzeme kalınlığı veya çapı,

• R veya H kondisyonu,

• Gerekli çekme ve akma dayanımı,

• Elastik deformasyon ihtiyacı,

• Yorulma ömrü,

• Bükme ve şekillendirme gereksinimi,

• Elektriksel iletkenlik ihtiyacı,

• Çalışma sıcaklığı,

• Korozyon ortamı,

• Yüzey kalitesi ve toleranslar

birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn6'nın mekanik özelliklerinin kondisyonla önemli ölçüde değişebilmesi nedeniyle hassas mühendislik uygulamalarında yalnızca “CuSn6” veya “CuSn6P” ifadesiyle malzeme tanımlamak yeterli olmayabilir. Ürün formu, boyut ve gerekli kondisyonun da sipariş şartnamesinde belirtilmesi önemlidir.

CuSn6P Kullanım Alanları

CuSn6; elastikiyet, yorulma dayanımı, şekillendirilebilirlik ve korozyon direncinin birlikte önemli olduğu mekanik ve elektriksel uygulamalarda kullanılır.

Başlıca kullanım alanları arasında:

• Kontak yayları,

• Elektrik ve sinyal konnektörleri,

• Terminaller,

• Kontak kanatları,

• Röle parçaları,

• Anahtar ve şalter bileşenleri,

• Press-fit pimler,

• Esnek kontak pimleri,

• Yaylar ve yay elemanları,

• Preslenmiş hassas parçalar,

• Bükülmüş hassas parçalar,

• Membranlar,

• Diyaframlar,

• Bourdon tüpleri,

• Esnek metal borular,

• İnce kesitli aşınma ve hareket elemanları

yer almaktadır.

CuSn6'nın talaşlı işlenebilirliği alaşımın temel üstünlüğü değildir. Burç, kaymalı yatak veya dişli gibi sürtünmeli uygulamalarda kullanılacaksa ürün formu, kondisyon, yüzey basıncı, çalışma hızı, yağlama ve karşı yüzey özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek yüklü yatak ve dişli uygulamalarında, yalnızca fosfor bronzu olması nedeniyle CuSn6'nın uygun olduğu varsayılmamalı; döküm kalay bronzları ve diğer uygun bakır alaşımlarıyla teknik karşılaştırma yapılmalıdır.

Ürün Formları ve Tedarik Şekilleri

CuSn6 / CW452K temel olarak işlenmiş bakır alaşımı ürünleri kapsamında değerlendirilir. Kullanım amacına bağlı olarak farklı yarı mamul formlarda temin edilebilir.

Başlıca ürün ve satış formları:

• Soğuk haddelenmiş şerit,

• Levha,

• Lama,

• Folyo,

• Çekilmiş tel,

• Yuvarlak çubuk,

• Profil,

• Dikişsiz boru,

• Hassas kesilmiş yarı mamuller

şeklindedir.

Ürün formuna göre EN 1652, EN 1654, EN 12163, EN 12166, EN 12167 ve EN 12449 gibi farklı ürün standartları kullanılabilir.

Uygun ürün standardının seçilmesi; mekanik özellikler, boyutsal toleranslar, yüzey kalitesi ve teslim kondisyonunun doğru tanımlanması açısından önemlidir.

Çorum Bronz'dan CuSn6P Satışı ve Tedariki

Çorum Bronz, CuSn6 / CW452K fosfor bronzunda yalnızca teknik malzeme çözümü sunmakla kalmayıp, Metal Market yapısı üzerinden farklı yarı mamul ürün formlarının satış ve tedariğini de sağlamaktadır.

İhtiyaca bağlı olarak CuSn6 fosfor bronzu:

• Şerit,

• Levha,

• Lama,

• Çubuk,

• Tel,

• Boru,

• Profil

gibi farklı ürün formlarında değerlendirilebilir.

Bu yapı sayesinde müşterinin ihtiyacı yalnızca alaşım adı üzerinden değil; ürün formu, ölçü, kondisyon, kesim ihtiyacı ve uygulamanın teknik gereksinimleriyle birlikte ele alınabilir.

Standart veya mevcut ölçülerde hazır malzeme tedariği değerlendirilebilirken, farklı ölçü veya ürün formu gerektiren taleplerde uygun tedarik seçeneği proje şartlarına göre belirlenebilir.

CuSn6 konusunda önemli bir teknik ayrım bulunmaktadır: CW452K işlenmiş ürünlere ait bir malzeme numarasıdır. Benzer kimyasal bileşimde özel döküm bir parça üretilmesi, o parçanın otomatik olarak CW452K veya EN 1652 uygunluğunda olduğu anlamına gelmez.

Çorum Bronz tarafından projeye özel döküm olarak üretilen benzer kimyadaki parçalar; müşteri şartnamesi, gerçek kimyasal analiz, üretim yöntemi ve gerekli mekanik test sonuçları üzerinden ayrıca tanımlanmalıdır.

CuSn6P Satın Alma ve Teklif Süreci

CuSn6P fiyatı ve teslim koşulları; talep edilen ürün formuna, kalınlık veya çapa, boya, malzeme kondisyonuna, miktara, kesim ihtiyacına, yüzey ve tolerans gereksinimlerine ve talep edilen kalite dokümantasyonuna göre değişiklik gösterebilir.

CuSn6 fosfor bronz şerit, levha, lama, çubuk, tel, boru ve diğer yarı mamul seçenekleri; güncel stok durumu, temin edilebilir ölçüler, kondisyon seçenekleri, termin süresi ve fiyat bilgisi için Çorum Bronz ile iletişime geçilebilir.

Standartlar ve Karşılaştırılabilir Kaliteler

CuSn6'nın Avrupa standardındaki temel alaşım gösterimi CuSn6, malzeme numarası ise CW452K'dır. Eski Alman malzeme numarası 2.1020'dir.

Ürün formuna göre başlıca Avrupa standartları:

• EN 1652: levha, sac ve şerit gibi genel amaçlı yassı ürünler

• EN 1654: yay ve konnektör amaçlı şeritler

• EN 12163: genel amaçlı çubuklar

• EN 12166: genel amaçlı teller

• EN 12167: profil ve dikdörtgen çubuklar

• EN 12449: genel amaçlı dikişsiz yuvarlak borular

olarak kullanılabilir.

Amerikan sisteminde UNS C51900, CuSn6 / CW452K ile karşılaştırılabilen yakın alaşımlardan biridir. Ancak C51900 bir ASTM standardı değil, UNS alaşım numarasıdır.

ASTM B103/B103M, C51900 dahil fosfor bronzu yassı ürünler ve ilgili haddelenmiş ürünler için kullanılan ürün standartlarından biridir.

JIS C5191 yakın bir Japon karşılaştırmalı kalite olarak değerlendirilebilir. CuSn6P, eski Fransız/AFNOR kaynaklarında; PB103 ise eski İngiliz sisteminde görülen tarihsel karşılaştırmalı tanımlardır.

ISO 427:1983 CuSn6 tarihsel bir referanstır ve ilgili standart geri çekilmiştir.

Bu kalite ve standartların kimyasal bileşim, mekanik kondisyon ve ürün kapsamları tamamen aynı olmayabileceğinden otomatik olarak birebir eşdeğer kabul edilmemelidir.

Ayrıca CW451K, C90700, EN 1982 ve BS 1400, işlenmiş CuSn6 / CW452K için doğrudan karşılık olarak kullanılmamalıdır. EN 1982 esas olarak bakır alaşımı külçe ve döküm ürünleri kapsarken, CW452K işlenmiş ürün sınıfında değerlendirilir.

Mühendislik ve Kalite Notu

Bu bölümde verilen kimyasal, mekanik, fiziksel ve uygulamaya yönelik bilgiler CuSn6 malzeme seçimini, ürün formunun ve kondisyonunun belirlenmesini ve tedarik değerlendirmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.

CuSn6 için nihai mekanik özelliklerin belirlenmesinde yalnızca alaşım kodu yeterli değildir. Özellikle:

• Ürün formu,

• Kalınlık veya çap,

• R veya H kondisyonu,

• Haddeleme veya çekme durumu,

• Haddeleme yönü,

• Yüzey kalitesi,

• Boyutsal toleranslar,

• İlgili ürün standardı,

• Kimyasal analiz,

• Malzeme sertifikası,

• Üretici test sonuçları

birlikte değerlendirilmelidir.

CW452K'nın işlenmiş ürün malzeme numarası olduğu dikkate alınmalı; farklı üretim yöntemiyle hazırlanmış bir parçaya yalnızca benzer kimyasal bileşime sahip olduğu için CW452K uygunluğu verilmemelidir.

Özellikle yay, elektrik kontağı, konnektör, hassas pres parçası veya yorulma ömrünün kritik olduğu uygulamalarda nihai ürün formu ve kondisyonunun tasarım gereksinimleri doğrultusunda belirlenmesi ve güncel malzeme sertifikası ile üretici test raporları üzerinden doğrulanması önerilir.