CuPb10Sn10

CuSn10Pb10 Nedir?

CuSn10Pb10, yüksek kurşun içeriğine sahip bir döküm kalay bronzu ve yatak bronzu alaşımıdır. EN 1982 kapsamında döküm ürünler için CuSn10Pb10-C / CC495K, ilgili külçe malzemesi için ise CuSn10Pb10-B / CB495K olarak tanımlanır. Çorum Bronz tarafından KUPTİN® PB10 ticari adıyla üretilmekte ve farklı ürün formlarında tedarik edilmektedir. 

Yaklaşık %10 kalay içeriği mekanik dayanım ve aşınma davranışına katkı sağlarken, yaklaşık %10 kurşun içeriği kayma davranışı, karşı yüzeye uyum, sıkışmaya karşı direnç ve talaşlı işlenebilirlik açısından avantaj sağlar. Bu özelliklerin birleşimi CuSn10Pb10'u özellikle burç, kaymalı yatak, baskı rondelası ve çeşitli endüstriyel yataklama elemanlarında kullanılan bir kurşunlu kalay bronzu haline getirir.

Alaşım, uygun tasarım ve yağlama koşullarında kısa süreli veya kesintili yağlama yetersizliklerine karşı belirli bir tolerans gösterebilir. Bununla birlikte CuSn10Pb10, kendiliğinden yağlayıcı veya bakım gerektirmeyen bir malzeme olarak değerlendirilmemelidir.

CuSn10Pb10 Kimyasal Bileşimi

CuSn10Pb10-C / CC495K için Çorum Bronz teknik verilerinde kullanılan temel kimyasal bileşim değerleri şöyledir:

• Cu (Bakır): %78,0-82,0

• Sn (Kalay): %9,0-11,0

• Pb (Kurşun): %8,0-11,0

• Zn (Çinko): en fazla %2,0

• Ni (Nikel): en fazla %2,0

• Fe (Demir): en fazla %0,25

• Mn (Manganez): en fazla %0,20

• P (Fosfor): en fazla %0,10

• S (Kükürt): en fazla %0,10

• Sb (Antimon): en fazla %0,50

• Al (Alüminyum): en fazla %0,01

• Si (Silisyum): en fazla %0,01

Sayfamızdaki teknik açıklamada %78,0-82,0 aralığındaki bakır değeri nikel dahil bakır miktarı olarak ifade edilmekte, nikel ayrıca maksimum %2,0 sınırıyla kontrol edilmektedir. 

Kimyasal bileşim alaşımın tanımlanmasındaki temel kriterlerden biridir. CB495K külçe ile CC495K döküm ürün tanımları birbirinin yerine kullanılmamalıdır; külçe ve nihai döküm ürün bileşimleri arasında standarda bağlı farklılıklar bulunabilir. Nihai uygunluk üretim lotuna ait kimyasal analiz ve ürün sertifikası üzerinden doğrulanmalıdır. 

Mekanik Özellikler

CuSn10Pb10'un mekanik özellikleri kullanılan döküm yöntemine göre değişmektedir. EN 1982 kapsamında Çorum Bronz sayfasında verilen minimum referans değerler şöyledir:

• Kum döküm (GS): Rm ≥180 MPa, Rp0,2 ≥80 MPa, uzama ≥%8, sertlik ≥60 HBW

• Kokil döküm (GM): Rm ≥220 MPa, Rp0,2 ≥110 MPa, uzama ≥%3, sertlik ≥65 HBW

• Savurma döküm (GZ): Rm ≥220 MPa, Rp0,2 ≥110 MPa, uzama ≥%6, sertlik ≥70 HBW

• Sürekli döküm (GC): Rm ≥220 MPa, Rp0,2 ≥110 MPa, uzama ≥%8, sertlik ≥70 HBW 

Bu değerler standart test numunelerine ait minimum referanslardır. Nihai parçanın kesiti, geometrisi, döküm yapısı ve üretim koşulları gerçek mekanik özellikler üzerinde etkili olabilir.

Tipik Fiziksel Özellikler

CuSn10Pb10 için tipik yoğunluk yaklaşık 9,0 g/cm³ seviyesindedir. Yatak alaşımı referanslarında elastisite modülü yaklaşık 90 GPa, ısıl genleşme katsayısı yaklaşık 18 × 10⁻⁶/K ve ısıl iletkenlik yaklaşık 47 W/(m·K) seviyesinde verilebilmektedir.

Farklı üretici teknik veri setlerinde yaklaşık 54 W/(m·K) ısıl iletkenlik, 0,376 J/(g·K) özgül ısı ve 6 MS/m elektriksel iletkenlik gibi farklı tipik değerlerle de karşılaşılabilir. Bunlar EN 1982 kapsamında garanti edilen ürün kabul değerleri değildir. 

Fiziksel özellikler üretim yöntemi, kimyasal bileşim, ürün kesiti, sıcaklık ve ölçüm koşullarına göre değişebileceğinden tasarım çalışmalarında kullanılan değerlerin ilgili malzeme sertifikası veya teknik veri üzerinden doğrulanması gerekir.

Çorum Bronz Teknik Değerlendirmesi

CuSn10Pb10'un öne çıkan özellikleri iyi kayma davranışı, aşınma direnci, sıkışmaya karşı direnç, karşı yüzeye uyum ve yüksek talaşlı işlenebilirliktir. Özellikle yataklama uygulamalarında alaşımdaki kurşun fazı, çalışan yüzeylerin birbirine uyum sağlamasına ve kısa süreli yağlama yetersizliklerine karşı toleransın artırılmasına katkıda bulunur. 

Çorum Bronz'un üretim ve malzeme tedarik yaklaşımında CuSn10Pb10 yalnızca alaşım kodu veya kimyasal bileşim üzerinden değerlendirilmez. Burç ve kaymalı yatak uygulamalarında özellikle:

• Statik ve dinamik yük,

• Yüzey basıncı,

• Kayma veya dönme hızı,

• Mil sertliği,

• Karşı yüzey pürüzlülüğü,

• Yağlayıcı tipi ve yağlama sürekliliği,

• Çalışma boşluğu,

• Çalışma sıcaklığı,

• Küçük hizalama hataları ve titreşim,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Beklenen servis ömrü

birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn10Pb10'un kurşun içeriği, alaşımın yağsız çalışan veya bakım gerektirmeyen bir bronz olduğu anlamına gelmez. Özellikle yüksek hız veya yüksek yüzey basıncının bulunduğu uygulamalarda yağlama, mil özellikleri ve çalışma boşluğunun doğru belirlenmesi önemlidir.

CuSn10Pb10 Kullanım Alanları

CuSn10Pb10 özellikle kayma ve yataklama özelliklerinin ön planda olduğu endüstriyel makine elemanlarında kullanılır.

Başlıca kullanım alanları arasında:

• Bronz burçlar,

• Kaymalı yataklar,

• Uygun tasarlanmış yüksek hızlı yataklar,

• Yüksek yüzey basıncına maruz yataklama elemanları,

• Baskı rondelaları,

• Kılavuz burçları,

• Pompa yatakları,

• Uygun pompa parçaları,

• Aşınma plakaları,

• Kızak ve kılavuz elemanları,

• Haddehane kılavuzları,

• Bakım ve yedek makine parçaları,

• Titreşim ve küçük hizalama hatalarına maruz yatak sistemleri,

• Kalın cidarlı yataklar,

• Bimetal yatak katmanları,

• Tarım ve iş makinelerindeki yataklama parçaları

yer almaktadır. 

Bu kullanım örnekleri tek başına malzeme uygunluğu anlamına gelmez. Özellikle yüksek hız ile yüksek yüzey basıncının birlikte bulunduğu uygulamalarda PV koşulları, yağlama, karşı yüzey özellikleri ve çalışma sıcaklığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Üretim Teknolojisi ve Ürün Formları

KUPTİN® PB10 CuSn10Pb10, ürün formu, ölçü, parça geometrisi ve mekanik gereksinimlere bağlı olarak farklı döküm yöntemleriyle üretilebilir.

Başlıca üretim yöntemleri:

• Kum döküm (GS),

• Kokil döküm (GM),

• Savurma döküm (GZ),

• Sürekli döküm (GC),

• Projeye özel döküm

şeklindedir. Mekanik minimum değerler kullanılan döküm yöntemine göre değişmektedir.

CuSn10Pb10 yalnızca projeye özel döküm parça olarak değil, farklı yarı mamul ve ürün formlarında da temin edilebilir.

Başlıca üretim ve satış formları:

• Bronz boru,

• İçi boş bronz malzeme,

• Yuvarlak bronz çubuk,

• Bronz burç,

• Lama,

• Levha,

• Teknik resme göre özel döküm parçalar

şeklindedir. 

Üretim yönteminin seçiminde yalnızca parça ölçüsü değil; kesit, yüzey basıncı, çalışma hızı, yağlama, karşı yüzey ve çalışma ortamı da birlikte değerlendirilmelidir.

Çorum Bronz'dan CuSn10Pb10 Üretimi, Satışı ve Tedariki

Çorum Bronz, CuSn10Pb10-C / CC495K yüksek kurşunlu kalay bronzunda üretici olmanın yanında alaşımın farklı ürün formlarının satış ve tedariğini sağlayan bir metal tedarikçisi olarak da hizmet vermektedir.

Üretim kabiliyetlerinin yanı sıra Çorum Bronz Metal Market üzerinden KUPTİN® PB10; yuvarlak bronz çubuk, bronz boru, içi boş malzeme, bronz burç, lama ve levha gibi yarı mamul formlarda değerlendirilebilir.

Bu yapı sayesinde ihtiyaçlar:

• Standart veya mevcut ölçülerde hazır malzeme tedariği,

• Boy kesim ve ölçülendirme,

• Bronz boru ve içi boş malzeme tedariği,

• Burç ve yatak taslağı tedariği,

• Yuvarlak çubuk, lama ve levha temini,

• Özel iç ve dış çap talepleri,

• Teknik resme göre özel döküm,

• Uygulamaya uygun üretim yönteminin belirlenmesi

kapsamında ele alınabilir.

Dolayısıyla CuSn10Pb10 ihtiyacı yalnızca sıfırdan özel döküm üretimiyle sınırlı değildir. Talep edilen ölçü ve ürün formunun uygun olması halinde hazır veya yarı mamul malzemeden tedarik sağlanabilir; standart formların karşılamadığı ölçü ve geometrilerde ise Çorum Bronz'un döküm üretim kabiliyetlerinden yararlanılabilir.

CuSn10Pb10 Satın Alma ve Teklif Süreci

CuSn10Pb10 fiyatı ve teslim süresi; ürün formu, çap ve kesit ölçüsü, boru veya içi boş malzemelerde iç ve dış çap, boy, miktar, döküm yöntemi, kesim ihtiyacı, özel üretim gereksinimi ve istenen kalite dokümantasyonuna göre değişebilir.

CuSn10Pb10 bronz çubuk, bronz boru, burç, içi boş malzeme, lama, levha ve özel döküm seçenekleri; güncel stok durumu, üretilebilir ölçüler, termin süresi ve fiyat bilgisi için Çorum Bronz ile iletişime geçilebilir.

Standartlar ve Karşılaştırılabilir Kaliteler

CuSn10Pb10 döküm ürünlerinin Avrupa standardındaki temel tanımı EN 1982 CuSn10Pb10-C / CC495K'dır.

CuSn10Pb10-B / CB495K, ilgili külçe tanımıdır ve nihai döküm ürün kalite tanımı olan CuSn10Pb10-C / CC495K ile aynı anlamda kullanılmamalıdır. 

Eski Alman standardında üretim yöntemine göre:

• G-CuPb10Sn / 2.1176.01: genel veya kum döküm,

• GZ-CuPb10Sn / 2.1176.03: savurma döküm,

• GC-CuPb10Sn / 2.1176.04: sürekli döküm

tanımları kullanılmıştır.

GB-CuPb10Sn / 2.1177 ise eski DIN 17656 kapsamındaki külçe tanımıdır ve döküm ürün kalite numarası olarak kullanılmamalıdır.

Amerikan sisteminde UNS C93700 / SAE 64, CuSn10Pb10 ile karşılaştırılabilen yakın kalite tanımlarından biridir. BS 1400 LB2 de tarihsel İngiliz karşılaştırmasıdır. Bunlar kimyasal ve mekanik sınırları tamamen aynı olmadığından birebir eşdeğer kabul edilmemelidir.

ASTM B505/B505M sürekli döküm, ASTM B271/B271M savurma döküm ve ASTM B584 kum döküm bakır alaşımı ürünleri için kullanılan ürün standartlarıdır; doğrudan alaşım kalite adı değildir. 

ISO 4382-1:2021 CuPb10Sn10, özellikle masif ve çok katmanlı kalın cidarlı kaymalı yatak uygulamalarında kullanılan bir tanımdır. Fosfor sınırı ve bazı mekanik gereksinimleri CC495K'dan farklı olduğundan CuSn10Pb10-C / CC495K'nın doğrudan veya birebir ISO eşdeğeri olarak değerlendirilmemelidir.

Mühendislik ve Mevzuat Notu

Bu bölümde verilen kimyasal, mekanik, fiziksel ve uygulamaya yönelik bilgiler CuSn10Pb10 malzeme seçimini, ürün formunun belirlenmesini ve tedarik değerlendirmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.

Nihai ürün özellikleri;

• Sipariş şartnamesi,

• İlgili standart,

• Döküm yöntemi,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Ölçüler ve toleranslar,

• Talaşlı imalat payları,

• Çalışma yükü ve yüzey basıncı,

• Hız ve yağlama koşulları,

• Üretim lotu,

• Kimyasal analiz,

• Malzeme sertifikası,

• Mekanik testler,

• Kalite kontrol sonuçları

dikkate alınarak doğrulanmalıdır.

CuSn10Pb10 yaklaşık %8-11 kurşun içerdiğinden içme suyu, gıda teması veya özel mevzuata tabi uygulamalarda yalnızca alaşım adına dayanılarak uygunluk beyan edilmemelidir. İlgili ürün standardı, sertifikalar ve yürürlükteki kurşun salımı veya temas şartları ayrıca doğrulanmalıdır.