CuSn14

CuSn14 Nedir?

CuSn14, bakır esaslı ve yaklaşık %13-15 kalay içeren yüksek kalaylı bir döküm bronz alaşımıdır. EN 1982:2024 standardında döküm ürünler için CuSn14-C / CC486K, ilgili külçe malzemesi için ise CuSn14-B / CB486K olarak tanımlanır. Çorum Bronz tarafından KUPTİN® 14 ticari adıyla üretilmekte ve farklı ürün formlarında tedarik edilmektedir.

Yüksek kalay oranı CuSn14'e yüksek sertlik, aşınma direnci ve yüksek yüzey basınçları altında çalışma kabiliyeti kazandırır. Bu nedenle alaşım özellikle ağır yük, sürtünme ve düşük kayma hızının birlikte bulunduğu yataklama, kayma ve hareket aktarma uygulamalarında değerlendirilir.

Benzer üretim koşullarında daha düşük kalay içeren bronzlarla karşılaştırıldığında CuSn14 daha yüksek sertlik ve aşınma direnci sağlayabilir. Bununla birlikte artan kalay oranına bağlı olarak süneklik ve darbeli yükleri karşılama kabiliyeti daha sınırlı olabilir. Nihai malzeme seçimi yalnızca alaşım adına göre değil; yük, hız, yağlama koşulları, karşı yüzey, çalışma sıcaklığı ve parça geometrisi birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

CuSn14 Kimyasal Bileşimi

Çorum Bronz tarafından kullanılan KUPTİN® 14 ürün bileşiminde temel kimyasal değerler şöyledir:

• Cu (Bakır): %85,0-87,0

• Sn (Kalay): %13,0-15,0

• Ni (Nikel): en fazla %2,0

• Pb (Kurşun): en fazla %0,5

• Zn (Çinko): en fazla %0,5

• Fe (Demir): en fazla %0,20

• Al (Alüminyum): en fazla %0,01

Bu değerler CuSn14 için kullanılan ürün teknik referanslarını ifade eder ve EN 1982:2024 kapsamındaki eksiksiz normatif element tablosu olarak değerlendirilmemelidir.

Kimyasal bileşim alaşımın tanımlanmasındaki temel kriterlerden biridir. Nihai ürünün sipariş şartlarına uygunluğu, gerekli durumlarda üretim lotuna ait kimyasal analiz, ürün analiz sertifikası ve kalite kontrol sonuçları üzerinden doğrulanmalıdır.

Mekanik ve Tipik Fiziksel Özellikler

CuSn14'ün mekanik özellikleri üretim yöntemi, parça kesiti, döküm yapısı ve üretim koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Genel teknik referanslarda CuSn14-C için minimum 200 MPa çekme dayanımı, yaklaşık %3 uzama ve 85 HBW Brinell sertliği seviyeleri kullanılabilmektedir. Ürünün yoğunluğu yaklaşık 8,7-8,8 g/cm³ seviyesindedir.

Bu değerler bütün ürün formları ve döküm yöntemleri için tek bir garanti aralığı olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle mekanik özelliklerin kritik olduğu uygulamalarda gerekli değerler sipariş aşamasında açıkça belirtilmeli ve üretim yöntemi ile ürün kesitine göre doğrulanmalıdır.

Çorum Bronz Teknik Değerlendirmesi

CuSn14'ün öne çıkan özellikleri yüksek sertlik, aşınma direnci, yüksek yüzey basınçlarını taşıma kabiliyeti ve ağır yük altında çalışma performansıdır. Bu özellikler alaşımı özellikle sürtünme ve aşınmanın belirleyici olduğu ağır hizmet tipi makine elemanları için önemli bir yüksek kalaylı bronz seçeneği haline getirir.

Çorum Bronz'un üretim ve malzeme tedarik yaklaşımında CuSn14 yalnızca kimyasal bileşimi veya standart tanımı üzerinden değerlendirilmez. Alaşımın gerçek çalışma koşullarına uygunluğunun belirlenmesinde;

• Statik ve dinamik yük,

• Yüzey basıncı,

• Kayma veya dönme hızı,

• Karşı yüzey sertliği,

• Karşı yüzey kalitesi,

• Yağlama yöntemi ve yağlayıcı tipi,

• Çalışma boşluğu,

• Çalışma sıcaklığı,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Darbe yüklerinin varlığı,

• Çalışma ortamı,

• Beklenen servis ömrü

birlikte dikkate alınmalıdır.

CuSn14'ün yüksek sertliği ve aşınma direnci, her çalışma koşulunda diğer bronz alaşımlarından daha uygun olduğu anlamına gelmez. Özellikle darbe yüklerinin, yüksek hızların veya daha yüksek sünekliğin gerekli olduğu uygulamalarda CuSn10, CuSn12 veya farklı bakır alaşımı gruplarıyla teknik karşılaştırma yapılması gerekebilir.

Alaşımın iyi kayma ve aşınma özelliklerine sahip olması da yağlamasız çalışabileceği anlamına gelmez. Yağlama koşulları; yük, hız, karşı yüzey ve çalışma sıcaklığıyla birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn14 Kullanım Alanları

CuSn14, yüksek yüzey basıncı ve aşınmanın önemli olduğu ağır hizmet tipi makine ve ekipmanlarda değerlendirilir.

Başlıca kullanım alanları arasında:

• Ağır hizmet tipi kaymalı yataklar,

• Bronz burçlar,

• Şaft yatakları,

• Kızaklar,

• Kayma ve aşınma plakaları,

• Sonsuz vida ve sonsuz dişli çarkları,

• Hareketli somunlar,

• Piston segmanları,

• Hidrolik sistem parçaları,

• Kompresör bileşenleri,

• Ağır hizmet tipi pompa parçaları,

• Vana gövdeleri ve ilgili makine elemanları,

• Denizcilik ekipmanlarında kullanılan uygun parçalar

yer almaktadır.

Özellikle düşük kayma hızı ile yüksek yüzey basıncının birlikte bulunduğu yatak, burç, kızak ve hareket aktarma sistemleri CuSn14'ün değerlendirildiği önemli uygulamalar arasındadır.

Bununla birlikte kullanım alanı örnekleri tek başına malzeme uygunluğunu göstermez. Kritik uygulamalarda nihai alaşım seçimi çalışma şartları ve proje mühendisliği gereksinimleri doğrultusunda doğrulanmalıdır.

Üretim Teknolojisi ve Ürün Formları

KUPTİN® 14 CuSn14, ürün formu, ölçü, parça geometrisi, çalışma koşulları ve sipariş şartnamesine bağlı olarak farklı döküm yöntemleriyle üretilebilir.

Başlıca üretim yöntemleri:

• Savurma döküm,

• Sürekli döküm,

• Kum döküm,

• Kokil döküm,

• Projeye özel döküm

olarak değerlendirilebilir.

CuSn14 yalnızca teknik resme göre özel döküm parça şeklinde değil, farklı yarı mamul ve ürün formlarında da temin edilebilir.

Başlıca üretim ve satış formları:

• Yuvarlak bronz çubuk,

• Bronz boru,

• İçi boş parça,

• İçi dolu parça,

• Bronz burç,

• Halka,

• Lama,

• Levha,

• Özel kesit,

• Teknik resme göre özel döküm

şeklindedir.

Üretim yönteminin ve başlangıç ürün formunun doğru belirlenmesi; döküm kalitesi, malzeme verimliliği, işleme payı, mekanik özellikler ve nihai parça maliyeti açısından önemlidir. Nihai ölçüler, toleranslar ve talaşlı imalat payları sipariş öncesinde değerlendirilmelidir.

Çorum Bronz'dan CuSn14 Üretimi, Satışı ve Tedariki

Çorum Bronz, CuSn14-C / CC486K yüksek kalaylı bronzunda yalnızca üretici olarak değil, aynı zamanda alaşımın farklı ürün formlarında satış ve tedariğini sağlayan bir metal tedarikçisi olarak da hizmet vermektedir.

Üretim kabiliyetlerinin yanı sıra Çorum Bronz Metal Market üzerinden CuSn14; yuvarlak çubuk, bronz boru, içi boş malzeme, burç, lama, levha ve uygun diğer yarı mamul formlarda müşterilere sunulabilmektedir.

Bu yapı sayesinde ihtiyaçlar:

• Standart veya mevcut ölçülerde hazır malzeme tedariği,

• İhtiyaca göre boy kesim ve ölçülendirme,

• Bronz boru ve içi boş yarı mamul tedariği,

• Yuvarlak çubuk, lama ve levha tedariği,

• Özel çap ve kesit talepleri,

• Teknik resme göre özel döküm,

• Projeye uygun üretim yönteminin belirlenmesi

kapsamında değerlendirilebilir.

Dolayısıyla CuSn14 ihtiyacı yalnızca sıfırdan özel döküm üretimiyle sınırlı değildir. Talep edilen ölçü ve ürün formunun uygun olması halinde hazır veya yarı mamul ürün üzerinden tedarik sağlanabilir; standart ürünlerin karşılamadığı ölçü ve geometrilerde ise Çorum Bronz'un döküm üretim kabiliyetlerinden yararlanılabilir.

Bu yaklaşım, üretim ile Metal Market tedariğinin aynı yapı içerisinde değerlendirilmesini ve proje için teknik ve ekonomik açıdan uygun ürün formunun belirlenmesini sağlar.

CuSn14 Satın Alma ve Teklif Süreci

CuSn14 fiyatı ve teslim süresi; talep edilen ürün formuna, çap ve kesit ölçülerine, boru veya içi boş ürünlerde iç ve dış çapa, boya, miktara, üretim yöntemine, özel döküm ihtiyacına ve talep edilen kalite dokümantasyonuna göre değişiklik gösterebilir.

CuSn14 yuvarlak çubuk, bronz boru, burç, içi boş malzeme, lama, levha ve özel döküm seçenekleri; güncel stok durumu, üretilebilir ölçüler, termin süresi ve fiyat bilgisi için Çorum Bronz ile iletişime geçilebilir.

Standartlar ve Karşılaştırılabilir Kaliteler

CuSn14 döküm ürünlerinin Avrupa standardındaki temel tanımı EN 1982:2024 CuSn14-C / CC486K'dır.

CuSn14-B / CB486K, ilgili külçe tanımıdır ve döküm ürün kalite tanımı olan CuSn14-C / CC486K ile aynı anlamda kullanılmamalıdır.

Eski DIN sistemindeki karşılaştırmalı tanımlardan biri G-CuSn14 / 2.1054'tür. GBz14 tanımı da eski veya tarihsel ticari kaynaklarda görülebilir; ancak güncel EN kalite tanımının yerine kullanılmamalıdır.

UNS C91000, CuSn14 ile karşılaştırılabilen Amerikan kalitelerinden biridir. Bununla birlikte kimyasal bileşim sınırları ve ilgili ürün standartları farklılık gösterebildiğinden birebir eşdeğer kabul edilmemelidir.

ASTM B505/B505M ise doğrudan bir alaşım kalite adı değil, sürekli döküm bakır alaşımlı ürünlere yönelik bir ürün standardıdır.

Uluslararası kalite karşılaştırmalarında yalnızca malzeme kodlarının benzerliğine göre karar verilmemeli; kimyasal bileşim, mekanik özellikler, üretim yöntemi, ürün formu ve proje şartnamesi birlikte değerlendirilmelidir.

Mühendislik ve Kalite Notu

Bu bölümde verilen kimyasal, mekanik, fiziksel ve uygulamaya yönelik bilgiler CuSn14 malzeme seçimini, ürün formunun belirlenmesini ve tedarik değerlendirmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.

Mekanik özellikler döküm yöntemine, parça geometrisine ve ürün kesitine bağlı olarak değişebilir. 02. Mekanik Özellikler bölümündeki değerler genel teknik referans niteliğindedir ve farklı döküm yöntemlerine ait özelliklerin tek bir garanti aralığı olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Akma dayanımı, uzama, sertlik veya diğer mekanik özellikler uygulama açısından kritikse gerekli minimum değerler sipariş aşamasında belirtilmeli ve uygulanacak üretim yöntemiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Nihai ürün özellikleri;

• Sipariş şartnamesi,

• İlgili standart,

• Döküm yöntemi,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Ölçüler ve toleranslar,

• Talaşlı imalat payları,

• Çalışma ve çevre koşulları,

• Üretim lotu,

• Kimyasal analiz,

• Ürün analiz sertifikası,

• Kalite kontrol sonuçları

dikkate alınarak doğrulanmalıdır.

Özellikle emniyet açısından kritik, yüksek yüzey basıncına maruz kalan veya özel çalışma koşullarına sahip uygulamalarda nihai malzeme, ürün formu ve üretim yöntemi seçiminin proje mühendisliği gereksinimleri doğrultusunda yapılması önerilir.