CuSn10Zn2

CuSn10Zn2 Nedir?

CuSn10Zn2, yaygın ticari adıyla RG10, bakır esaslı; kalay ve çinko içeren bir döküm bronz alaşımıdır. Çorum Bronz tarafından KUPTİN® R10 ticari adıyla üretilmekte ve farklı ürün formlarında tedarik edilmektedir.

Yaklaşık %9,2-11 kalay içeriği alaşıma sertlik, aşınma direnci ve yük taşıma kabiliyeti kazandırırken, %1-3 aralığındaki çinko dökülebilirlik ve üretim davranışına katkı sağlar. Bu özelliklerin birleşimi CuSn10Zn2'yi özellikle yüksek mekanik yük ile düşük kayma hızının birlikte bulunduğu, uygun şekilde yağlanan kayma ve yataklama uygulamalarında değerlendirilen bir kalay-çinko bronzu haline getirir.

RG10'un malzeme seçiminde yalnızca ticari kalite adı yeterli değildir. Çalışma yükü, kayma hızı, karşı yüzey özellikleri, yağlama koşulları, sıcaklık, korozyon ortamı ve parça geometrisi birlikte değerlendirilmelidir.

CuSn10Zn2 Kimyasal Bileşimi

CuSn10Zn2 için tarihsel ISO 1338:1977 referansında kullanılan temel kimyasal bileşim değerleri şöyledir:

• Cu (Bakır): %86,0-88,5

• Sn (Kalay): %9,2-11,0

• Zn (Çinko): %1,0-3,0

• Ni (Nikel): en fazla %2,00

• Pb (Kurşun): en fazla %1,30

• Fe (Demir): en fazla %0,20

• Mn (Manganez): en fazla %0,20

• P (Fosfor): en fazla %0,03

• Sb (Antimon): en fazla %0,30

• S (Kükürt): en fazla %0,10

• Al (Alüminyum): en fazla %0,01

• Si (Silisyum): en fazla %0,01

CuSn10Zn2 için kullanılan tarihsel standart ve ticari tablolarda bakır ve nikelin hesaplanma biçiminde farklılıklar görülebilir. Bazı kaynaklarda nikel bakır miktarına dahil değerlendirilebildiğinden, siparişe esas kimyasal bileşim seçilen referans standart, sipariş şartnamesi ve ürün analiz sertifikası üzerinden doğrulanmalıdır.

Mekanik ve Tipik Fiziksel Özellikler

CuSn10Zn2'nin mekanik özellikleri üretim yöntemine bağlı olarak değişebilir. Tarihsel DIN ve üretici teknik referanslarında kullanılan minimum değerler:

• Kum döküm (G): çekme dayanımı ≥260 MPa, akma dayanımı ≥130 MPa, uzama ≥%15, sertlik ≥75 HBW

• Savurma döküm (GZ): çekme dayanımı ≥280 MPa, akma dayanımı ≥150 MPa, uzama ≥%5, sertlik ≥95 HBW

• Sürekli döküm (GC): çekme dayanımı ≥280 MPa, akma dayanımı ≥140 MPa, uzama ≥%8, sertlik ≥90 HBW

Bu değerler tek bir güncel EN veya ISO mekanik özellik tablosuna ait değildir. Farklı tarihsel ve ticari teknik referanslarda üretim yöntemlerine göre kullanılan minimum değerlerdir.

CuSn10Zn2 için tipik fiziksel özellikler arasında yaklaşık 8,7 g/cm³ yoğunluk, 0,370 J/(g·K) özgül ısı, 18,0 × 10⁻⁶/K ısıl genleşme katsayısı, 71 W/(m·K) ısıl iletkenlik ve 8,5 MS/m elektriksel iletkenlik yer alır.

Bu fiziksel değerler tipik teknik referanslardır ve ürün garantisi olarak değerlendirilmemelidir. Gerçek özellikler kimyasal bileşim, üretim yöntemi, parça kesiti, sıcaklık ve ölçüm koşullarına göre değişebilir.

Çorum Bronz Teknik Değerlendirmesi

CuSn10Zn2'nin öne çıkan özellikleri iyi dökülebilirlik, aşınma direnci, basma ve yüzey yüklerini taşıma kabiliyeti ile uygun kayma davranışıdır. Özellikle ağır yüklerin düşük veya kontrollü kayma hızlarıyla birleştiği makine elemanlarında değerlendirilebilir.

Çorum Bronz'un üretim ve malzeme tedarik yaklaşımında RG10 yalnızca alaşım adı veya kimyasal bileşim üzerinden değerlendirilmez. Özellikle burç, kaymalı yatak, dişli ve hareket aktarma parçalarında:

• Statik ve dinamik yük,

• Yüzey basıncı,

• Kayma ve dönme hızı,

• Karşı yüzey sertliği,

• Karşı yüzey kalitesi,

• Yağlama yöntemi ve yağlayıcı tipi,

• Çalışma boşluğu,

• Çalışma sıcaklığı,

• Parça çapı, kesiti ve geometrisi,

• Korozyon ve çevresel koşullar,

• Beklenen servis ömrü

birlikte dikkate alınmalıdır.

CuSn10Zn2'nin iyi kayma ve aşınma özelliklerine sahip olması, alaşımın kendiliğinden yağlayıcı olduğu veya her koşulda yağlamasız çalışabileceği anlamına gelmez. Yağlayıcı seçimi ve yağlama sistemi; yük, hız, sıcaklık ve karşı yüzey özelliklerine göre belirlenmelidir.

Deniz suyu veya özel kimyasal ortamlarda kullanım planlandığında da yalnızca alaşımın genel korozyon davranışına göre karar verilmemeli; ortam bileşimi, sıcaklık, akış hızı, galvanik eşleşme ve birlikte çalışan malzemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

CuSn10Zn2 Kullanım Alanları

CuSn10Zn2, yüksek mekanik yük, aşınma ve kayma hareketinin birlikte bulunduğu çeşitli endüstriyel makine elemanlarında kullanılır.

Başlıca kullanım alanları arasında:

• Ağır hizmet tipi kaymalı yataklar,

• Bronz burçlar,

• Şaft yatakları,

• Sonsuz dişli çarkları,

• Dişliler ve dişli kutusu parçaları,

• Yük altında çalışan mil ve iş mili somunları,

• Kılavuz elemanları,

• Kızaklar,

• Aşınma plakaları,

• Pompa gövdeleri,

• Pompa çarkları,

• Vana gövdeleri,

• Armatür parçaları,

• Düşük hızlı ve ağır yüklü kayma elemanları,

• Teknik resme göre üretilen özel makine parçaları

yer almaktadır.

Özellikle yüksek yük ve düşük kayma hızının birlikte bulunduğu uygun yağlamalı burç, yatak ve hareket aktarma uygulamaları, RG10'un temel kullanım alanları arasındadır.

Bu kullanım örnekleri tek başına malzemenin uygulamaya uygun olduğunu göstermez. Kritik uygulamalarda nihai alaşım seçimi çalışma şartları ve proje mühendisliği gereksinimlerine göre doğrulanmalıdır.

Üretim Teknolojisi ve Ürün Formları

KUPTİN® R10 CuSn10Zn2, ürün formu, ölçü, parça geometrisi, gerekli mekanik özellikler, çalışma koşulları ve sipariş şartnamesine bağlı olarak farklı döküm yöntemleriyle üretilebilir.

Başlıca üretim yöntemleri:

• Savurma döküm,

• Sürekli döküm,

• Kum döküm,

• Projeye özel döküm

olarak uygulanabilir.

CuSn10Zn2 yalnızca teknik resme göre özel döküm parça halinde değil, farklı yarı mamul ve ürün formlarında da temin edilebilir.

Başlıca üretim ve satış formları:

• Yuvarlak bronz çubuk,

• Bronz boru,

• Bronz burç,

• İçi boş parça,

• İçi dolu parça,

• Halka,

• Lama,

• Levha,

• Özel kesit,

• Teknik resme göre özel döküm

şeklindedir.

Üretim yönteminin belirlenmesinde yalnızca parçanın ölçüsü değil; geometrisi, kullanım amacı, mekanik beklentileri, talaşlı imalat payı, üretim miktarı ve çalışma koşulları da dikkate alınmalıdır.

Çorum Bronz'dan CuSn10Zn2 Üretimi, Satışı ve Tedariki

Çorum Bronz, CuSn10Zn2 RG10 kalay-çinko bronzunda yalnızca üretici olarak değil, aynı zamanda alaşımın farklı ürün formlarında satış ve tedariğini sağlayan bir metal tedarikçisi olarak da hizmet vermektedir.

Üretim kabiliyetlerinin yanı sıra Çorum Bronz Metal Market üzerinden RG10; yuvarlak bronz çubuk, bronz boru, içi boş malzeme, burç, lama, levha ve uygun diğer yarı mamul formlarda müşterilere sunulabilmektedir.

Bu yapı sayesinde ihtiyaçlar:

• Standart veya mevcut ölçülerde hazır malzeme tedariği,

• İhtiyaca göre boy kesim ve ölçülendirme,

• Bronz boru ve içi boş malzeme tedariği,

• Bronz burç ve yatak taslağı tedariği,

• Yuvarlak çubuk, lama ve levha tedariği,

• Özel çap ve kesit talepleri,

• Teknik resme göre özel döküm,

• Projeye uygun üretim yönteminin belirlenmesi

kapsamında değerlendirilebilir.

Dolayısıyla RG10 ihtiyacı yalnızca sıfırdan özel döküm üretimiyle sınırlı değildir. Talep edilen ölçü ve ürün formunun uygun olması halinde hazır veya yarı mamul ürün üzerinden tedarik sağlanabilir; standart ürünlerin karşılamadığı ölçü ve geometrilerde ise Çorum Bronz'un döküm üretim kabiliyetlerinden yararlanılabilir.

Bu yaklaşım, üretim ile Metal Market tedariğinin aynı yapı içerisinde değerlendirilmesini ve proje için teknik ve ekonomik açıdan uygun ürün formunun belirlenmesini sağlar.

CuSn10Zn2 Satın Alma ve Teklif Süreci

CuSn10Zn2 fiyatı ve teslim süresi; talep edilen ürün formuna, çap ve kesit ölçülerine, boru veya içi boş ürünlerde iç ve dış çapa, boya, toplam miktara, üretim yöntemine, özel döküm ihtiyacına ve talep edilen kalite dokümantasyonuna göre değişiklik gösterebilir.

RG10 bronz çubuk, bronz boru, burç, içi boş malzeme, lama, levha ve özel döküm seçenekleri; güncel stok durumu, üretilebilir ölçüler, termin süresi ve fiyat bilgisi için Çorum Bronz ile iletişime geçilebilir.

Standartlar ve Karşılaştırılabilir Kaliteler

CuSn10Zn2 için standartlandırma konusunda önemli bir ayrım bulunmaktadır. Alaşımın temel tarihsel tanımlarından biri, günümüzde geri çekilmiş olan ISO 1338:1977 CuSn10Zn2 standardıdır.

Eski DIN sistemindeki döküm kalite tanımı G-CuSn10Zn / 2.1086.01, ilgili eski külçe tanımı ise GB-CuSn10Zn / 2.1087'dir. Külçe tanımı, nihai döküm ürün kalite kodu olarak kullanılmamalıdır.

CuSn10Zn2 için güncel EN 1982 kapsamında doğrulanmış doğrudan bir CuSn10Zn2 kalite ve malzeme numarası bulunmadığından, CuSn10Zn2-C veya CC490K ifadeleri bu alaşımın EN karşılığı olarak kullanılmamalıdır. CC490K farklı bir alaşım olan CuSn3Zn8Pb5-C'nin malzeme numarasıdır.

Uluslararası karşılaştırmalarda:

• BS 1400 G1

• UNS C90500

• SAE 62

• PN 91/H-87026 B102

CuSn10Zn2 ile karşılaştırılabilen kalite tanımları arasında yer alır. Ancak kimyasal bileşim ve mekanik özellik sınırları farklı olabileceğinden bunlar otomatik olarak birebir eşdeğer kabul edilmemelidir.

ASTM B505/B505M sürekli döküm, ASTM B271/B271M ise savurma döküm bakır alaşımlı ürünler için kullanılan ürün standartlarıdır. Bu ASTM numaraları doğrudan CuSn10Zn2 alaşımının kalite adı değildir.

Uluslararası kalite dönüşümlerinde yalnızca alaşım isimlerinin benzerliği esas alınmamalı; kimyasal bileşim, üretim yöntemi, ürün formu, mekanik özellikler ve sipariş şartnamesi birlikte değerlendirilmelidir.

Mühendislik ve Kalite Notu

Bu bölümde verilen kimyasal, mekanik, fiziksel ve uygulamaya yönelik bilgiler CuSn10Zn2 malzeme seçimini, ürün formunun belirlenmesini ve tedarik değerlendirmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.

Mekanik özellikler için verilen kum döküm, savurma döküm ve sürekli döküm değerleri tarihsel DIN ve üretici teknik veri kaynaklarında kullanılan minimum referanslardır. Bunlar tek bir güncel EN veya ISO standardının üretim yöntemlerine göre düzenlenmiş ortak mekanik özellik tablosu olarak değerlendirilmemelidir.

ISO 1338:1977 geri çekilmiş tarihsel bir standart olduğundan, yeni siparişlerde kullanılacak teknik kabul kriterlerinin açık şekilde tanımlanması önemlidir.

Nihai ürün özellikleri;

• Sipariş şartnamesi,

• Kullanılan referans standart,

• Hedef kimyasal bileşim,

• Döküm yöntemi,

• Parça kesiti ve geometrisi,

• Ölçüler ve toleranslar,

• Talaşlı imalat payları,

• Çalışma ve çevre koşulları,

• Üretim lotu,

• Kimyasal analiz,

• Ürün analiz sertifikası,

• Kalite kontrol sonuçları

dikkate alınarak doğrulanmalıdır.

Özellikle yüksek yük, özel korozyon koşulları veya emniyet açısından kritik uygulamalarda nihai malzeme, ürün formu ve üretim yönteminin proje mühendisliği gereksinimleri doğrultusunda belirlenmesi önerilir.